Ozon teknolojisi PAHALIDIR. Eğer bir firma size “500-1.000 US Dolar’a ozon sistemi kurarım” diyorsa lütfen inanmayın. Bu tip sistemler ya hiç ozon üretmez ya da mg/h mertebesinde (saatte bir kaç miligram, yani gramın 1/1000’i) çok düşük miktar ozon üretebilir. Ciddi bir ozon uygulamasında suya kabaca en az 0,1-0,3 gram/m³ ozon dozajı söz konusudur. Örneğin 10 m3/h su debisi için bile en az 1-3 gram/saat ozon ihtiyacı ortaya çıkar.
Ozon uygulamasından NE BEKLİYORSUNUZ ? Ozonu “her şeyin ilacı” gibi gösteren firmalara inanmayın. Bugün ozonlama ile giderilebildiği iddia edilen bir çok madde için gerçekte pratik bir uygulama mümkün değildir. Ozonun hem teknik hem ekonomik açıdan sorununuza en doğru çözümü getireceğinden emin olun. Örneğin UV ile kolayca dezenfekte edilebilecek bir su için ozonla dezenfeksiyon yapmak, ilk yatırım ve işletme maliyetlerini en az 2,5-3 kat artırmak demektir. Doğru çözüm için konunun uzmanı olan, tecrübeli firmalarla çalışmaya özen gösterin.
Ozon sistemlerinde ÜRETİLEN OZON MİKTARININ gerçekten doğru olup olmadığını kontrol edin. En son teknoloji ozon jeneratörleri bile ortalama her bir gram ozon üretimi için yaklaşık aşağıdaki miktarlarda elektrik enerjisi kullanır :

Kuru havadan ozon üretiyorsa 13 – 22 Watt-h/gram-O₃

Saf oksijenden ozon üretiyorsa 7 – 10 Watt-h/gram-O₃

Ayrıca, üretilen ozonun miktarını gram-ozon/saat şeklinde online ölçmek için en az 10-15 bin EUR’luk kalibre edilmiş ekipman yatırımı yapılması gerektiğini unutmayın. Kandırılmamak için ozon üretim miktarları ölçülerek belgelendirilmiş, köklü uluslararası firmaların ürünlerini tercih edin. Türkiye referanslarını sorun ve kontrol edin.
Ozon TEHLİKELİ ve ZEHİRLİ bir gazdır. Ozon sistemleri gerekli tüm emniyet önlemleri alınarak işinin uzmanı firmalarca kurulmalı ve işletme personeli eğitilmelidir.
Ozon son derece AŞINDIRICIDIR. Ozon uyglaması yapılacak ortamlar (örneğin depolar, su hatları v.b.) ve sızdırmazlık elemanları ozona dayanıklı malzemelerden olmalıdır.
Ozon sistemlerinin işletilmesi KOLAY DEĞİLDİR. Bu nedenle, ozon sistemi alırken mümkün olan en yüksek ölçü-kontrol ve otomasyon seviyesine sahip sistemleri tercih edin. Ozon sistemlerini ucuzlatmanın en kolay yolu “emniyet donanımlarını” ve “otomasyon seviyesini” minimize etmek veya tamamen kaldırmaktır. Bu tip sistemlerde işletme hatalarından kaynaklanan “yüksek maliyetli” arızalar sıkça yaşanabilir.

OZON NASIL ÜRETİLİR ?

Yüksek konsantrasyon ve miktarda ozon üretimi, kuvvetli bir elektriksel alandan “oksijence zengin bir gaz” geçirilerek gerçekleştirilir (“corona discharge” metodu). Yoğun enerji nedeniyle bazı oksijen molekülleri parçalanır ve oluşan oksijen atomları diğer oksijen molekülleriyle birleşerek 3 oksijen atomlu ozon molekülünü oluşturur. Ozon stabil bir gaz olmadığından depolanamaz ve kullanılacağı yerde üretilmelidir. Bu amaçla ozon üretim sistemleri (ozon jeneratörleri) kullanılır. Açıklanan ozon üretim prosesinde ısı açığa çıkmakta ve jeneratör ısınmaktadır. Bu nedenle ozon jeneratörleri uygun özellikte soğutma suyu ile sürekli soğutulmalıdır (küçük kapasiteli ozon jeneratörleri hava soğutmalı olabilirler).

OZON ÜRETİMİNDE KULLANILABİLEN “OKSİJENCE ZENGİN GAZLAR”

Kuru Hava

Hava, hacimsel olarak %21 oranında oksijen içerir. Hava ozon jeneratörüne beslenmeden önce filtrelenmeli (partiküller ve yağ buharı giderilir) ve tamamen kurutulmalıdır (çiğlenme noktası < - 65 °C).

PSA oksijeni

PSA oksijeni “azotu alınmış kuru hava” olarak da tanımlanabilir. Kurutılmuş hava PSA oksijen jeneratörüne beslenerek hava içindeki azotun (N₂) ayrılması sağlanır. PSA sistemi çıkışında yaklaşık %90-95 oranında oksijen içeren PSA oksijeni elde edilir. PSA oksijeni ozon jeneratörlerine beslenerek ozon üretilebilir.

Sıvılaştırılmış saf oksijen (LOX)

Özel tekniklerle sınai gazlar üreten bir firmadan ağırlıkça > %99 oksijen içeren saf oksijen gazı temin edilebilir. Saf oksijen üreticisi firma tarafından ozon sistemini bulunduğu yere uygun hacimde LOX (sıvı oksijen) tankı kurulur. LOX tankındaki sıvı oksijen evaporatör yardımıyla gaz haline dönüştürülerek ozon jeneratörlerine beslenir. Düşük kapasiteler için küçük oksijen tüpleri de kullanılabilir. Bu tüplerde gaz formunda sıkıştırılmış saf oksijen bulunmaktadır.

OZON GAZI HANGİ AMAÇLARLA KULLANILABİLİR ?

Ozon son derece yüksek oksidasyon kapasitesine sahip bir gaz olduğundan, dezenfeksiyon ve organik/inorganik maddelerin giderimi amacıyla kullanılabilir. Oksijene dönüşerek kaybolduğundan bakiye bırakmaz ve zararlı yan ürün oluşumu minimumdur.

İçme suyu arıtma tesislerinde ön ozonlama (kanserojen yan ürünler oluşturan ön klorlamanın yerine)
İçme suyu şişeleme tesislerinde dolum suyunun veya çalkalama suyunun ozonlanması
Organik madde giderimi (atıksularda KOİ oksidasyonu)
Demir-Mangan oksidasyonu (ozonlama + filtrasyon ile sudan uzaklaştırma)
Nitrit’in Nitrat’a oksidasyonu
Siyanür, Fenol, Azotoksitler, Pestisidler, Klorlu Hidrokarbonlar gibi zehirli maddelerin oksidasyonu
Atıksularda renk giderimi (özellikle tekstil atıksuları)
Atıksuların biyolojik arıtılabilirliğinin optimizasyonu (BOİ/KOİ oranının yükseltilmesi)
Koku giderimi (havadaki koku oluşturan organiklerin oksidasyonu)
Soğutma kulelerinde Biyosid yerine ozon dozlanması
Gıda, meşrubat v.b. sanayilerde üretim hatlarının temizliğinde CIP kimyasalları yerine ozonlu su kullanılması
Yüzme havuzları sirkülasyon suyunda ozonlama (ozonlama + düşük doz klor)
Balık üreten kuluçkahanelerde ozon kullanımı (özellikle kapalı devre sistemler)
Kimya sanayiinde kimyasal sentez için ozon kullanımı
Kağıt sanayiinde ağartma amacıyla klor/klordioksit yerine ozon kullanımı
Soğuk hava depolarında sebze ve meyvelerin ömrünü uzatmak için ortam havasının ozonlanması

Ozon sistemlerinde ÜRETİLEN OZON MİKTARININ gerçekten doğru olup olmadığını kontrol edin. En son teknoloji ozon jeneratörleri bile ortalama her bir gram ozon üretimi için yaklaşık aşağıdaki miktarlarda elektrik enerjisi kullanır :

Kuru havadan ozon üretiyorsa 13 – 22 Watt-h/gram-O3

Saf oksijenden ozon üretiyorsa 7 – 10 Watt-h/gram-O3

Kuru havadan ozon üretiyorsa 13 – 22 Watt-h/gram-O₃

Saf oksijenden ozon üretiyorsa 7 – 10 Watt-h/gram-O₃